YAD-009 · Nurlanish va modda. Yadro reaksiyalari Namunaviy material

Yadro nurlanishlarining modda bilan o‘zaro ta’siri

Zaryadlangan zarralarning modda bilan o‘zaro ta’siri: ionlash va uyg‘otishga energiya sarfi (Bete–Blox formulasi), Bregg cho‘qqisi, og‘ir zarralar va elektronlarning yugurish uzunligi, tormozlanish nurlanishi, Cherenkov nurlanishi va gamma-kvantlarning susayishi.

Taxminiy vaqt: 3 soat 3 ta faoliyat

O‘quv maqsadi

Zaryadlangan zarra energiyasining atomlarni ionlash va uyg‘otishga sarflanish mexanizmini tushunish.
Bete–Blox formulasining zarra zaryadi, tezligi va muhit xossalariga bog‘liqligini tahlil qilish.
Og‘ir zarralar va elektronlarning yugurish uzunligini empirik formulalar bilan hisoblashni o‘rganish.
Elektronlarning radiatsion yo‘qotishlari, Cherenkov nurlanishi va gamma-kvantlarning eksponensial susayishini bilish.

Kutiladigan natijalar

Solishtirma ionlash yo‘qotishlarini baholab, Bregg egri chizig‘ining shaklini tushuntira oladi.
Alfa-zarralar va elektronlarning havoda, suvda va alyuminiyda yugurish uzunligini hisoblay oladi.
Hosil bo‘lgan ion juftlari sonini va kritik energiyani topa oladi.
Cherenkov bo‘sag‘asini va gamma-nurlanishning yarim susaytirish qalinligini hisoblay oladi.

Interaktiv modelZaryadli zarralarning moddada tormozlanishi (Bregg egri chizig‘i)
Interaktiv modelGamma-nurlanishning yutilishi

Faoliyatlar

Ma’ruza
Ma’ruza · 1 soat 20 daqiqa · majburiy
«Yadro nurlanishlarining modda bilan o‘zaro ta’siri» mavzusiga doir masalalar yechish
Amaliy mashg‘ulot · 1 soat 20 daqiqa · majburiy
Yakuniy test
Test · 20 daqiqa · majburiy · o‘tish ≥ 70%

Yakunlash shartlari

  • Ma’ruza
  • «Yadro nurlanishlarining modda bilan o‘zaro ta’siri» mavzusiga doir masalalar yechish
  • Yakuniy test — kamida 70%